Grypa (influenza) to choroba układu oddechowego wywoływana przez wirusy grypy typu A i B. Każdego roku przyczynia się do hospitalizacji i powikłań, zwłaszcza u osób starszych, małych dzieci, kobiet w ciąży i przewlekle chorych. Dlatego szczepienie przeciwko grypie jest jednym z najważniejszych narzędzi profilaktyki zdrowotnej.
Początki szczepień przeciwko grypie
Początki badań nad wirusem grypy sięgają XX wieku, lecz pierwsze próby szczepień pojawiły się w latach 30. i 40. XX wieku. (PubMed Central)
W 1943/44 roku przeprowadzono pierwsze testy szczepionek na ludziach — badania te przygotowały grunt pod rozwój szczepień sezonowych. (heritage.umich.edu)
W 1947 roku okazało się, że używane szczepionki nie dopasowują się do krążących wirusów — to był moment przełomowy: rozpoczęto formalne monitorowanie szczepów wirusa i ustanowiono mechanizm globalnej nadzoru (WHO, GISRS). (Światowa Organizacja Zdrowia)
Na przestrzeni dekad szczepionki były udoskonalane — od szczepionek monowalentnych, przez trójwalentne, aż do szczepionek czterowalentnych (quadrivalent).
Dziś szczepienia przeciw grypie są rekomendowane corocznie i stanowią kluczowe narzędzie zapobiegania epidemiom. (NFID)
Walentność — czyli dlaczego szczepionka co roku się zmienia
Jednym z największych wyzwań w walce z grypą jest zmienność wirusa. Wirus grypy ulega mutacjom w genach kodujących antygeny powierzchniowe (hemaglutynina – HA, neuraminidaza – NA). Dzięki temu co sezon mogą dominować nowe szczepy, przeciwko którym poprzednia szczepionka nie daje pełnej ochrony. (PubMed Central)
Dlatego każdej jesieni WHO analizuje krążące szczepy i rekomenduje, które komponenty powinny znaleźć się w szczepionce sezonowej dla półkuli północnej lub południowej.
Z uwagi na tę zmienność, skuteczność szczepień może się różnić w poszczególnych sezonach — jednak nawet częściowa ochrona zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu, hospitalizacji i powikłań. (Oxford Academic)
W literaturze medycznej często korzysta się z pojęcia „dopasowania antygenowego” (antigenic match) — im lepiej szczepionka odpowiada krążącym szczepom, tym lepsza ochrona.
Rola adiuwantów w szczepionkach przeciwko grypie
Czym są adiuwanty? To substancje dodatkowe dodawane do szczepionek w celu wzmocnienia odpowiedzi immunologicznej, często przy mniejszej dawce antygenu. (CDC)
Dzięki nim układ odpornościowy lepiej rozpoznaje antygeny, co pozwala uzyskać silniejszą i trwalszą ochronę. (MDPI)
Najbardziej znanym adiuwantem stosowanym w szczepionkach przeciw grypie jest MF59 — oparty na skwalenie preparat typu olej-woda. MF59 był jednym z pierwszych adiuwantów stosowanych w szczepionce sezonowej i jest stosowany w Europie i Ameryce Północnej.
Badania wykazały, że szczepionki z adiuwantami mogą lepiej chronić osoby starsze, u których system odpornościowy reaguje słabiej. (PubMed Central)
Nowsze prace koncentrują się na nowatorskich adiuwantach (np. liposomy, TLR ligandy, kombinacje MPL, AS01, CpG), które mają poprawić zarówno siłę jak i trwałość odpowiedzi immunologicznej. (PubMed Central)
Dodatek adiuwanta może też zmniejszyć ilość potrzebnego antygenu → co ułatwia produkcję i zwiększa podaż szczepionek. (CDC)
Dlaczego warto wziąć udział w badaniu klinicznym w Velocity Clinical Research
- Mamy dostęp do najnowszych technologii, standardów bezpieczeństwa i wiedzy specjalistycznej.
- Udział w badaniach nad szczepionkami pozwala nam być blisko pacjenta i edukować, jak najlepiej chronić zdrowie.
- Pod nadzorem lekarzy–badaczy przeprowadzamy szczepienia zgodnie z protokołami badań klinicznych i zgodnie z zasadami dobrej praktyki klinicznej GCP.
- Nawet jeśli szczepionka nie gwarantuje 100% ochrony, to znacząco redukuje ryzyko poważnego przebiegu grypy, hospitalizacji i powikłań.
- Dzięki wdrażaniu badań nad nowymi adiuwantami pomagamy rozwijać skuteczniejsze szczepionki dla przyszłych sezonów.
Przeszukuj dostępne wskazania badań klinicznych lub skorzystaj z aplikacji Vision Engage.
